مصطفى محقق داماد

32

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

اجرا مىگردد . يعنى اگر صبح وضو داشته باشد و در وقت نماز ظهر در طهارت خويش ترديد كند ، بنا به اصل استصحاب مىتواند بقاى حالت طهارت و وضوى سابق را احراز كند و نماز بخواند . اما چنانچه شك كند كه مثلا ساعت 11 صبح وضويش باطل شده يا نه ، بدون اينكه قبل از نماز براى او در مورد بقاى طهارت ترديدى حاصل شده باشد ؛ آيا در اين حالت استصحاب اجرا مىشود ؟ فقها معتقدند در اين‌گونه موارد استصحاب اعمال نمىشود ؛ زيرا استصحاب جايى اجرا مىشود كه شكى پيدا شده باشد . اما در فرض ياد شده مكلف نسبت به صحت يا بطلان وضو ترديدى نكرده است ، بنابراين تمسك به استصحاب درست نيست . 5 - تقسيم‌هاى استصحاب همان گونه كه در كتاب متأخران آمده استصحاب به اعتبارهاى مختلف به اقسام گوناگونى تقسيم شده است و به نظر مىرسد ذكر اين تقسيم‌ها خالى از فايده نباشد . در اين سلسله بحثها تقسيم‌بندى مرحوم ميرزاى نايينى اختيار شده كه به نحو اختصار نقل مىشود . اول : تقسيم استصحاب به اعتبار مستصحب : استصحاب از اين نظر داراى دو تقسيم : 1 - وجودى و عدمى 2 - حكمى و موضوعى مىباشد . استصحابهاى وجودى و عدمى به شرح زير است :